IBAN MAĞDURLARININ DURUMU
7589
SAYILI VE 31 TEMMUZ 2026 TARİHLİ KANUN UYARINCA IBAN MAĞDURLARININ DURUMU
Bursa'da ceza hukuku
alanında uzmanlaşmış ceza avukatı arıyorsanız Bursa Hukuk Bürosuyla iletişime geçebilirsiniz. Bursa Hukuk Bürosu
ceza hukuku alanında uzmanlaşmış kadrosuyla size yardımcı olacaktır. Bursa
Hukuk bürosu kadrosunda beş avukat ve iki stajyer bulunmakta olup avukatlarımızdan
iki tanesi ceza hukuku alanında uzmanlaşmış ceza avukatlarıdır.
IBAN Mağduru Kimdir?
Son zamanlarda sıklıkla karşımıza
çıkan IBAN mağduru kavramı, dolandırıcılar tarafından sahte satış ilanı, sosyal
medya üzerinden yapılan sahte teklifler, özellikle yatırım vaadiyle kandırılıp
kendilerine ait banka hesap ve kart bilgilerini başkalarına veren veya yasal
olmayan yollarla IBAN, banka ve kart bilgileri ele geçirilip bilgileri
dolandırıcılık eylemlerinde kullanılan kişileri ifade etmektedir.
Dolandırıcılar tarafından IBAN mağdurlarından özellikle çeşitli banka hesapları
açıp para transferleri yapmaları istenmekte ve bu ödemelerde farklı kişilere
ait banka hesapları kullanılabilmektedir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Özellikle son yıllarda artış gösteren IBAN
dolandırıcılığı, banka hesabı ve kart kullandırma, hesap kiralama ve kişilerin herhangi
bir sebepten dolayı hesaplarını üçüncü kişilere kullandırmaları suretiyle
gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemleri nedeniyle uygulamada önemli sorunlar
ortaya çıkmıştır. Zira dolandırıcıların kendi hesapları üzerinden değil de
başka şahısların hesapları/onlar adına açtırdıkları hesaplar üzerinden dolandırıcılık
eylemi yapmaları nedeniyle çoğunlukla suçun asıl failleri cezalandırılmaz ve
hatta yakalanamazken IBAN, kart veya hesaplarını kullandırıp dolandırıcılık
eyleminden haberdar olmayan ve suç organizasyonu içinde aktif rol almayan IBAN
mağdurları, adeta asıl fail gibi yargılanarak ağır cezalara çarptırılmışıtr. Bu
nedenle birçok IBAN mağduru, haksız ve hukuka aykırı şekilde cezalandırılırken
asıl failler, dolandırıcılık yapmaya devam ederek sayısız kişiyi mağdur
etmiştir.
12. Yargı Paketi Kapsamında IBAN
Mağdurları Lehine Düzenlemeler Yapılan Düzenleme
Uygulamada çıkan bu sorunlar üzerine
12. Yargı Paketi kapsamında 31.07.2026 tarih ve 7589 sayılı kanunla, TCK'nin
158 maddesine 4. Fıkra eklenmiş olup anılan düzenleme, ''Bu madde ile 157
nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir
menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı
gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları
veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını
sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı
olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.'' şeklindedir.
Görüldüğü üzere 7589 sayılı kanunla
gelen düzenlemeye göre dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin fiili;
- Kendisine veya başkasına haksız menfaat
sağlamak amacıyla,
- Banka veya kredi kartı gibi ödeme
araçlarının kullanılmasını sağlamak,
- Banka hesabının kullanılmasını sağlayan
bilgileri veya araçları vermek,
- Aracı kurum hesabı bilgilerini sağlamak,
- Ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki
hesap bilgilerini vermek,
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları
nezdindeki hesapların kullanılmasını sağlamak ile sınırlı ise IBAN
mağdurlarına verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanacaktır.
Yapılan yeni düzenlemeyle IBAN
mağdurlarının, dolandırıcılık eylemini planlayıp bu organizasyonu aktif olarak yürüten
asıl faillerle aynı ağırlıkta ceza almasının önüne geçilmesi amaçlanmışsa da
ilgili hükümden anlaşıldığı üzere her mağdur bakımından doğrudan ceza indirimi
uygulanması söz konusu değildir.
Nitekim IBAN mağdurlarının, haklarında
TCK’nin 158/4. Maddesi uyarınca indirim uygulanması için; yalnızca üçüncü
kişilere hesap veya ödeme aracının kullanılması için imkan sağlamış olmaları,
mağdurun kandırılması sürecinde rol almamaları ve hiçbir surette dolandırıcılık
eylemine aktif olarak katılmamaları gerekmektedir. Bu
kriterleri sağlayan mağdurlar, sınırlı iştirakte bulunmuş olarak kabul edilecek
olup TCK’nin 158/4. Maddesinde yer alan ceza indiriminden yararlanabilecektir.
Ancak mağdurla doğrudan iletişim
kuran, dolandırıcılık eylemini planlayıp organize eden kişilerin dolandırıcılık suçunda aktif iştirakte
bulunduğu kabul edilecek olup bu kişiler, hiçbir surette TCK’nin 158/4.
Maddesinde yer alan indiriminden yararlanamayacaktır. Bu
nedenle her bir IBAN mağdurunun somut olay kapsamındaki durumu ve yapmış olduğu
eylemler dikkatlice irdelenip tespit edilmeli, failin sınırlı iştirakte
bulunduğu anlaşıldığı takdirdeyse hakkında TCK’nin 158/4. Maddesi uyarınca ceza
indirimi uygulanmalıdır.
Haklarında Verilen Hüküm Kesinleşmemiş
Olan IBAN Mağdurlarının Durumu
12. Yargı Paketi kapsamında Türk Ceza
Kanunu’nun 158. maddesine eklenen dördüncü fıkra, yalnızca yeni işlenecek
suçlar bakımından değil; belirli şartların oluşması halinde devam eden dosyalar
bakımından da sonuç doğuracaktır. Nitekim düzenlemenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce TCK’nin 157 veya 158. Maddesi kapsamında haklarında verilen hüküm
henüz kesinleşmeyen sanıklar bakımından TCK’nin 158/4. Maddesinin uygulanması
mümkün hale getirilmiştir.
Zira 7589 sayılı kanunun geçici 1/6.
Maddesi, ‘’Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5237 sayılı Kanunun
157 nci veya 158 inci maddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da
dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, bu maddeyi ihdas eden
Kanunla 5237 sayılı Kanunun 158 inci maddesine eklenen dördüncü fıkranın
uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan
dosyaları hakkında bozma kararı verilir ve dosya ilk derece mahkemelerine
gönderilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar ise
gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.’’
Şeklindedir.
İlgili hüküm uyarınca anılan şartları
taşıyan sanıklar bakımından; istinaf aşamasında bulunan dosyalarda bölge adliye
mahkemeleri tarafından bozma kararı verilerek dosya ilk derece mahkemelerine
gönderilecektir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aşamasında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygun
olarak ilk derece mahkemelerine gönderilecektir. Bu kapsamda ilk derece
mahkemeleri de önlerine gelen dosya kapsamında TCK’nin 158/4. Maddesinin
uygulanıp uygulanmayacağını denetleyerek kanunda yazılı olan şartları taşıyan
sanıklar hakkında verilen cezada indirim uygulayacaktır.
Haklarında Verilen Hüküm Kesinleşmiş Olan
IBAN Mağdurlarının Durumu
12. Yargı paketiyle kanun koyucu
tarafından haklarında mahkumiyet hükmü verilip hükümleri kesinleşmiş olan
hükümlüler lehine de düzenleme yapmış olup 7589 sayılı kanunun geçici 1/7.
Maddesi, ‘’Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5237 sayılı
Kanunun 157 nci veya 158 inci maddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup
da dosyası infaz aşamasında olan ve haklarında 5237 sayılı Kanunun 168 inci
maddesi uygulanmamış hükümlülerden, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı
Kanunun 158 inci maddesine eklenen dördüncü fıkranın uygulanacağı hükümlüler,
mağdurun uğradığı zararı mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde
aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, 5237 sayılı
Kanunun 168 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık
hükümlerinden faydalanabilir. Bu süre içinde mağdurun zararı tamamen
giderilinceye kadar, bu fıkra uyarınca infazın ertelenmesine veya
durdurulmasına karar verilemez. Bu fıkra hükümleri, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla hüküm verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması
sebebiyle bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra kesinleşen hükümler
bakımından da uygulanır.’’ şeklindedir. Bu düzenlemeye göre 7589 sayılı kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce TCK’nin 157 veya 158. Maddeleri kapsamında mahkumiyet
hükmü kesinleşmiş ve infaz aşamasına geçmiş olan kişilerden;
·
Suça iştiraki yalnızca banka hesabını, ödeme
aracını veya hesap bilgilerinin kullanılmasını sağlamakla sınırlı kalan ve hakkında
daha önce TCK m. 168’de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanmamış olan
hükümlüler,
mağdurun uğradığı zararı mahkeme
tarafından yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen iade veya tazmin
yoluyla tamamen gidermeleri halinde TCK’nin 168/2. Maddesinde düzenlenen etkin
pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecektir. Ancak mağdurun zararı tamamen
giderilinceye kadar yalnızca bu düzenlemeye dayanılarak cezanın infazının
ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecektir.
Görüldüğü üzere 12. Yargı paketiyle
yürürlüğe giren bu düzenlemeyle hesabını kullandırdığı gerekçesiyle mahkum
edilen ve dosyası kesinleşmiş bulunan IBAN mağdurları bakımından yeniden
değerlendirme imkanı doğmuştur. Ancak mahkeme tarafından öncelikle hükümlünün
fiilinin gerçekten yalnızca hesap veya ödeme aracını kullandırmakla sınırlı
olup olmadığını değerlendirecek olduğundan şayet hükümlülerin, dolandırıcılık
eylemine aktif şekilde katıldığı tespit edilirse ilgili hüküm uyarınca TCK’nin
158/4 ve 168. Maddeleri uygulanmayacaktır.
Uyarlama Talebi İçin Hangi Merciye
Başvurulmalıdır?
Belirtmek gerekir ki hükmü
kesinleşmemiş ve yargılaması devam eden dosyalarda TCK’nin 158/4. Maddesi,
doğrudan yargılamayı yapan ve dosyanın bulunduğu merci tarafından uygulamaya
konulacaktır. Ancak eylemleri kendisine veya başkasına ait banka veya kredi
kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti
sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın
kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek
fiiliyle sınırlı olup yargılaması yapılıp da haklarında verilen hüküm
kesinleşmiş olan kişiler bakımından ise hükmü veren mahkemeye 158/4. ve 5275
sayılı yasanın 98/1. maddesi gereğince gerek hükümlüler gerekse de hükümlü
müdafiileri tarafından uyarlama talebinde bulunulması gerekmektedir.
Bu
süreçle ilgili daha spesifik bir durumunuz veya sorularınız varsa Bursa Hukuk
Bürosu ceza avukatları olarak yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız.